द्विदेशीय सुरक्षालाई झस्क्याउने ठगीमा सुरक्षा निकायको सफलता

फरक फरक प्रकृतिका आपराधिक घटना हुन थालेका छन् । भनिन्छ–अपराधीहरुको कुनै सिमाना हुँदैन । भौगालिक सिमाले उनीहरुलाई रोक्दैन । त्यसैले विश्वका विभिन्न  मुलकुका अपराधीहरु पनि आफ्नो अनुकुलताको खोजीमा विभिन्न देशमा पुगेर अपराधका कर्ममा संलग्न हुने गरेका छन । अझ नेपाल र भारतजस्तो खुल्ला सिमाना भएका मुलुकमा त एक अर्काको देशका आपराधीक व्यक्तिहरुका कारण दुवै देशमा अपराधन हुने र सर्वसाधारण ठगिने गरेका छन् । यस्तै पाईयो झापामा पक्राउ परेको एक गिरोहबाट । चुनावको मुखमा १२ करोड भन्दा बढि नक्कली पैसा छापेर ठगी गर्ने गिरोह पक्राउ पर्नु प्रहरीको पनि ठ   ुलो सफलता हो । यसबाट चुनावमा हुने अनियन्त्रित आर्थिक गतिविधिका नाममा सर्वसाधारणमाथि हुने सक्ने ठुलो ठगी रोकिएको छ । यस्ता घटना फेरि पनि हुन सक्छन् । दुवै देशका अधिकारीहरु जिम्मेवार हुन आवश्यक छ । आवश्यक परे कुटनीतिक माध्यमबाट पनि  द्विदेशीय अपराध रोक्न खाँचो छ ।  

नेपाल र भारतबीचको खुला सिमाना ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र पारिवारिक सम्बन्धका कारण विशेष महत्व राख्छ । तर यही खुलापनलाई केही आपराधिक गिरोहले दुरुपयोग गर्ने गरेका छन् । एक देशमा अपराध गरेर अर्काे देशमा लुकेर बस्ने, नक्कली कागजात प्रयोग गर्ने, मानव तस्करी, लागुऔषध कारोबार, वित्तीय ठगी जस्ता गतिविधि दुवै देशका सुरक्षाकर्मीका लागि चुनौती बन्दै आएका छन् ।  सीमावर्ती क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सर्वसाधारण नागरिक यस्ता गतिविधिबाट प्रत्यक्ष प्रभावित हुने गरेका छन् ।

हालै झापामा पक्राउ परेको गिरोह यसै प्रवृत्तिको उदाहरण हो । चुनावको मुखमा १२ करोडभन्दा बढी नक्कली नेपाली रुपैयाँ छापेर बजारमा चलाउने योजना बनाएको समूह पक्राउ पर्नु दुवै देशका लागि महत्वपूर्ण सफलता हो । नक्कली नोटको कारोबार सामान्य आर्थिक अपराध मात्र होइन, यसले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाउने, बजारमा मूल्य अस्थिरता ल्याउने र सर्वसाधारणको विश्वासमा चोट पुर्‍याउने गम्भीर प्रभाव पार्छ । विशेषगरी चुनावको समयमा यस्ता अवैध आर्थिक गतिविधि बढ्ने जोखिम रहन्छ । उम्मेदवार, कार्यकर्ता वा प्रभावशाली समूहलाई लक्षित गरी नक्कली रकम प्रयोग गरेर मत प्रभावित गर्ने, अवैध खर्च बढाउने र आर्थिक अराजकता सिर्जना गर्ने सम्भावना रहन्छ ।

यस घटनाले सुरक्षाकर्मीको सतर्कता र सूचनाको प्रभावकारी परिचालनको महत्व पनि उजागर गरेको छ । उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रमा विशेष निगरानी, प्रविधिमैत्री अनुसन्धान, अन्तरदेशीय समन्वय र स्थानीय तहसँग सहकार्य अत्यावश्यक देखिन्छ । अपराध नियन्त्रण केवल प्रहरीको जिम्मेवारी मात्र होइन, नागरिक सचेतना पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण पक्ष हो । अपरिचित व्यक्तिबाट अस्वाभाविक लाभको प्रस्ताव आउँदा सचेत रहने, शंकास्पद गतिविधिबारे सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउने बानी विकास गर्न आवश्यक छ ।

दुवै देशका सुरक्षा निकायबीच नियमित सूचना आदान–प्रदान, संयुक्त गस्ती, आपसी कानुनी सहयोग र आवश्यक परे कूटनीतिक पहलमार्फत संगठित अपराध नियन्त्रण गर्नुपर्छ । खुला सिमाना व्यवस्थापनका लागि आधुनिक प्रविधि, बायोमेट्रिक प्रणाली र वित्तीय कारोबारको निगरानीलाई बलियो बनाउन सकिन्छ । राजनीतिक दलहरू पनि चुनावी समयमा पारदर्शिता र कानुनी मर्यादामा बस्न प्रतिबद्ध हुनुपर्छ ।