आगामी निर्वाचन नयाँ र पुरानाबीचको संघर्ष

जेनजी आन्दोलनले पुराना दलहरूका लागि चेतावनीको घण्टी बजाएको थियो। आन्दोलनले जनताभित्रको आक्रोशलाई राजनीतिक संगठनमा परिणत गर्‍यो। बालेन र कुलमान जस्ता गैर–राजनीतिक तर जनप्रतिक्रिया बटुल्न सक्षम व्यक्तिहरूले नयाँ पुस्ताको आकांक्षा बोकेका छन्।

यस्तैमा पुराना दलहरूको गठबन्धनलाई “एजेन्डा होइन, अस्तित्वको रक्षा”का रूपमा बुझ्न सकिन्छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूको बुझाइमा, नयाँ शक्तिको समायोजनले पुराना शक्तिहरूमा भय सिर्जना गरेको छ। जसरी उनेपा र रास्वपाको एकताले राजधानी र शहरी मतदातामा आकर्षण बढाएको छ, त्यसैगरी पुराना दलहरू पनि ग्रामीण आधारमा सुदृढ मताधार जोगाउन रणनीति बनाइरहेका छन्।

नेकपा नेता दिननाथ शर्माका शब्दमा, “नयाँहरू पनि त डराएरै मिलेका हुन्।” यो अभिव्यक्ति पुराना दलहरूको मनोविज्ञान झल्काउने उदाहरण हो — नयाँ गठबन्धनहरू राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको दबाबका कारण होइन, राजनीतिक अस्तित्वका कारण जन्मिरहेका छन्।

राजनीतिक संकट र संवैधानिक चुनौतीको बहस

एमालेका उपमहासचिव लेखराज भट्टको भनाइमा अहिलेको एकताको कारण “डर” होइन, “देश र संविधानमाथिको संकट” हो। उनको तर्कले पुराना दलहरू आफ्नो सहकार्यलाई देशहितका रूपमा व्याख्या गर्न खोजिरहेका छन्। तर आलोचकहरू भन्छन् — यो “राष्ट्रको संकट” होइन, “दलहरूको अस्तित्व संकट” हो।

संविधान, शासनप्रणाली र जनविश्वासको संकटले देशमा राजनीतिक अस्थिरता ल्याएको सत्य हो। तर त्यसको समाधान गठबन्धनमार्फत सम्भव हुन्छ कि नयाँ वैकल्पिक सोचमार्फत — यो अहिलेको मुख्य प्रश्न हो।

निष्कर्ष : नयाँ युगको राजनीतिक पुनर्संरचना

नेपाल अहिले राजनीतिक पुनर्संरचनाको संवेदनशील मोडमा छ। नयाँ पुस्ताले नेतृत्व गरेको राजनीतिक आन्दोलनले पुरानो शक्ति समीकरण हल्लाएको छ। उता, पुराना दलहरू एकातिर भएर आफ्नो प्रभाव जोगाउने प्रयत्नमा छन्।

यसरी, देश दुई ध्रुवमा विभाजित हुँदैछ —

परिवर्तन र पारदर्शिताको नारासहित उभिएको नयाँ पुस्ता, र

अनुभव, संगठन र सत्ता संयन्त्रमा बलियो पुरानो पुस्ता।

आगामी निर्वाचनले यी दुई धारबीचको टक्करलाई मात्र होइन, नेपालको लोकतान्त्रिक भविष्यलाई पनि परिभाषित गर्नेछ। अहिलेको राजनीतिक गतिविधि त्यसै दिशातर्फको प्रारम्भिक अभ्यास हो — जहाँ “नयाँले पुरानालाई विस्थापन गर्छ कि पुरानाले नयाँलाई समाहित गर्छ” भन्ने प्रश्न नै नेपालको आगामी राजनीतिक अध्यायको केन्द्र बन्नेछ।